foto: Jadran film / Avala film
Na današnji dan, 6. studenog 1970. godine na međunarodnom Filmskom festivalu u Chicagu je premijerno prikazan legendarni film “Lisice” redatelja Krste Papića. Papić je bio i koscenarist uz Mirka Kovača. Jugoslavensku premijeru će imati dva mjeseca kasnije, na Beogradskom filmskom festivalu.
Dalmatinska zagora 1948, neposredno nakon rezolucije Informbiroa. Četrdesetogodišnji Ante (Fabijan Šovagović) ženi se s mnogo mlađom Višnjom (Jagoda Kaloper), a na svadbu mu banu dvojica udbaša, očito sa zadatkom da nekog uhite, no nitko ne zna koga. Mladoženjin kum je lokalni politički moćnik Andrija (Adem Čejvan), koji nema straha od pridošlica. Dok svadba traje, napetost sve više raste…
Iako je “Tko pjeva zlo ne misli” u anketi domaćih kritičara proglašen najboljim hrvatski igranim filmom, mnogi hrvatski filmolozi najboljim smatraju film Krste Papića “Lisice”. U svjetskoj fimološkoj zajednici, pak, malo tko zna za Golikov film, a “Lisice” su jedan od rijetkih prepoznatih filmova, vjerojatno naš međunarodno najugledniji film. Upečatljivim naturalističkim stilom u filmu je predočen oportunistički mentalitet domaćeg čovjeka koji svoje stavove korigira ovisno o utjecaju onih iznad njega (vlasti, policije, crkve…).
Znamenita montažna sekvenca plesa gluhog kola sugerira potisnutu agresiju patrijarhata koja će buknuti u nasilnim činovima seljaka na kraju filma. “Lisice” su često uspoređivane s grčkom tragedijom, ali u filmu ima i tipičnog papićevskog humora i ironije. Nakon uspješne distribucije u SR Hrvatskoj, film je u SR Srbiji napadnut zbog njegove “informbirovštine” (likovi udbaša koji dolaze uhititi navodnog informbiroovca odbojni su i zastrašujući), etiketiran kao nastavak omraženog srpskog crnog vala i skinut s repertoara. Zbog toga nije prijavljen u glavni program kanskog festivala, ali je igrao u iznimno cijenjenom popratnom programu Petnaest dana redatelja (Quinzaine des realisateurs). Nakon navodne Titove pohvale filma, “Lisice” su na Pulskom filmskom festivalu osvojile Veliku zlatnu arenu za film, Zlatnu arenu za režiju, Srebrne arene za žensku ulogu (Jagoda Kaloper) i mušku ulogu (Adem Čejvan) te nagradu Društva filmskih i TV-kritičara i publicista Hrvatske. (izvor: Tuškanac)
